De SCIOS-certificatieregeling is ingedeeld in drie deelregelingen: Stookinstallaties (Scios scopes 1–7 en 14), Elektrisch materieel (scopes 8–10 en 12) en Explosieveilige installaties (scope 11). Hieronder volgt per scope het nummer en de officiële naam, het toepassingsgebied, de wettelijke verplichting of verzekeringscontext, en de inspectiefrequentie.
Deelregeling Stookinstallaties (Scios Scopes 1–7 en 14)
Scope 1: Atmosferische verwarmingsketels en indirecte luchtverhitters
Toestellen waarbij de verbrandingslucht zich met de brandstof mengt (inclusief premixbranders of gasventilator). Dit zijn bijvoorbeeld gasgestookte verwarmingsketels en luchtverhitters in woongebouwen, kantoren, scholen, kerken, zorginstellingen e.d. Deze inspectie is wettelijk verplicht voor grotere installaties onder het Besluit Activiteiten Leefomgeving (voorheen Activiteitenbesluit). In praktijk geldt dat voor gasgestookte ketels met >100 kW ieder 4 jaar een keuring vereist is, en voor olie-/biomassaketels ≥100 kW zelfs 1x per 2 jaar (installaties <100 kW zijn vaak vrijgesteld tenzij gebouwgebonden). Tijdens de inspectie wordt ook de brandstoftoevoerleiding en de verbranding (veiligheid, energiezuinigheid) beoordeeld.
Scope 2: Warmwaterketels & luchtverhitters met ventilatorbranders
Warmwaterketels en geforceerde luchtverhitters met ventilatoren (met scheidingswand). Dit zijn bijvoorbeeld (hoge)gas- of olieketels voor gebouwverwarming. De wettelijke verplichting en frequentie zijn gelijk aan die van Scios scope 1: afhankelijk van vermogen en brandstof, doorgaans periodiek (4 jaar voor gas >100 kW, resp. 4 of 2 jaar voor olie/vaste brandstof, zie boven).
Scope 3: Stoomketels en heetwaterketels
Ketels waarin stoom wordt opgewekt of heetwater >105 °C wordt geproduceerd. Meestal industriële installaties. Ook hier geldt de keuringsplicht uit de wet bij (groot) vermogen: een stoom-/heetwaterketel ≥100 kW vereist periodiek keuren (zie frequentietabel).
Scope 4: Verbrandingsmotoren en turbines
Motoren of turbines waarin verbrandingsgas wordt omgezet in mechanische arbeid. Denk aan diesel- of gasturbines voor noodstroom of proces, zuiger- of gasturbines. Ook voor deze installaties geldt dat (grote) stookinstallaties wettelijk moeten worden gekeurd (eerste keuring binnen 6 weken en periodiek volgens Activiteitenbesluit/Omgevingswet).
Scope 5: Bijzondere industriële installaties
Installaties die niet onder 1–4 vallen. Voorbeelden: ovens, smeltovens, fornuizen in de procesindustrie, drooginstallaties, naverbranders, directe luchtverhitters, enz. Ook deze vallen onder de wettelijk verplichte keuring als het betreft stookinstallaties met voldoende vermogen. Vrijwel alle installaties ≥100 kW (op gas, olie of vaste stof) vereisen periodieke inspectie, volgens dezelfde frequenties als hierboven.
Scope 5a: Installaties gestookt op vaste brandstoffen
Speciaal voor ketels, ovens of installaties op vaste brandstof zoals bedoeld in het Activiteitenbesluit (bijv. houtketels)[10]. De keuringsplicht is analoog aan Scios scope 5: onder het Besluit bouwwerken leefomgeving geldt periodiek keuren voor vaste-stof installaties ≥20 kW als ze deel uitmaken van een technisch bouwsysteem, en vanaf 100 kW sowieso (frequenties 4 of 2 jaar).
Scope 6: Scope certificaat voor emissiemetingen
Bepaling van NOₓ, SO₂, CₓHᵧ en stof in verbrandingsgassen. Dit is géén op zichzelf staande inspectie, maar vormt een integraal onderdeel van de inspectie van stookinstallaties. Wettelijk is bepaald dat bij elke periodieke keuring (PI) van een stookinstallatie ook een emissiemeting moet worden uitgevoerd. De frequentie valt samen met de keuring van het toestel (in de regel elke 2–4 jaar, afhankelijk van vermogen en brandstof).
Scope 7: Brandstofleidingen (7a, 7b, 7c)
Inspectie van de brandstoftoevoerleidingen: 7a) gasleidingen ≤0,5 bar; 7b) gasleidingen >0,5 bar; 7c) olie/brandstoftanks en -leidingen. Wettelijk is ook de brandstoftoevoerleiding onderdeel van de keuring van stookinstallaties. Na de eerste inspectie bij ingebruikname moeten periodieke controles plaatsvinden, waarbij doorgaans de leidingintegriteit en veiligheid worden beoordeeld. De exacte frequentie wordt bepaald door het Activiteitenbesluit en de lokale regelgeving (vergelijkbaar met de opwekkers zelf).
Scope 14: scope certificaat voor verwarmingssystemen in gebouwen
Keuring van het volledige verwarmingssysteem in een gebouw. Dit is voortgekomen uit de Europese EPBD (energieprestatie-eisen) en is wettelijk verplicht via het Bouwbesluit (EPBD III)[15]. Alle verwarmingsinstallaties (warmteopwekkers, distributie en afgiftesysteem, inclusief gekoppelde ventilatie) met totaal vermogen >70 kW moeten eens per vier jaar worden gekeurd. De eerste keuring diende uiterlijk 10 maart 2024 plaats te vinden (hiervan kan in bepaalde gevallen worden afgeweken door overgangsrecht).
Deelregeling Elektrisch Materieel (Scios Scopes 8–10 en 12)
Scope 8: Elektrische installaties
Inspectie van laagspanningsinstallaties volgens NEN 3140 (o.a. bedrading, verdeelkasten, aarding). Er bestaat geen expliciete wettelijke keuringsplicht voor deze inspectie: de Arbowet verplicht een veilige werkomgeving en verwijst naar NEN 3140 voor elektrische installaties, maar de frequentie en vorm staan niet wettelijk vast. In de praktijk wordt afgeraden om het langer dan 3–5 jaar tussen keuringen te laten (afhankelijk van risicoprofiel). Verzekeraars kunnen in verzekeringsvoorwaarden wel verplichte periodieke controle opnemen. Een positief SCIOS-8 rapport kan aantonen dat aan de zorgplicht (Arbowet) wordt voldaan en wordt erkend door verzekeraars als bewijs van goede bedrijfsvoering. [lees meer over scope 8]
Scope 9: Elektrische arbeidsmiddelen
Inspectie van los apparaat (gereedschappen) met stekker volgens NEN 3140/Arbowet. Ook hiervoor geldt formeel geen verplichte keuring in de wet: de Arbowet vereist een veilige omgeving, maar noemt geen verplichte controle-interval voor arbeidsmiddelen. Veel verzekeraars en arbodiensten raden wel periodieke keuring aan (doorgaans jaarlijks of om de paar jaar) om brand- en schokrisico’s te beperken. Sinds 2018 is deze keuring overgegaan van de oude Warenwet-(CvT-)plicht naar het SCIOS-schema; Scios Scope 9, waarbij een SCIOS-certificering borg staat voor kwaliteit.
Scope 10: Elektrisch materieel (brandrisico)
Inspectie van elektrische installaties en apparaten op brandrisico volgens de NTA 8220/NEN 1010-3140-methodiek. Hierbij worden thermografische opnamen, isolatieweerstandsmetingen en brandveiligheidsaspecten beoordeeld. Net als bij Scope 8/9 is dit niet wettelijk voorgeschreven; de methodiek is ontwikkeld door branchepartijen en het Verbond van Verzekeraars om brandgevaar uit te sluiten. Verzekeraars kunnen in hun polis wel voorschrijven dat Scios scope 10-keuringen (of NTA 8220-evaluaties) periodiek moeten plaatsvinden. In de praktijk wordt vaak een inspectieinterval van enkele jaren gehanteerd (bijvoorbeeld 3–5 jaar), afhankelijk van het installatie- en bedrijfsrisico. [lees meer over scope 10]
Scope 12: Zonnestroominstallaties (PV-installaties)
Inspectie van (grootschalige) zonnepaneleninstallaties, inclusief de elektrische veiligheid en de bouwkundige montage. Scope 12 is in 2020 geïntroduceerd op initiatief van verzekeraars (Verbond van Verzekeraars), Holland Solar en installateurs. Deze scope is niet wettelijk verplicht, maar bedoeld om verzekeraars en eigenaren inzicht te geven in het (brand)risico van PV-installaties. Er worden twee soorten inspecties onderscheiden: een eerste inspectie (EBI) bij ingebruikname om de aanlegkwaliteit te beoordelen, en periodieke vervolginspecties (PI) voor de conditie van de installatie. De frequentie van PI wordt in de overeenkomst met de opdrachtgever afgesproken; meestal adviseren inspecteurs herkeuring iedere 3–5 jaar (vergelijkbaar met elektrische installaties). Scope 12-inspecties zijn van toepassing op alle PV-systemen (dakmontage, in-dak, veldopstellingen, etc.). [Lees meer over scope 12]
Deelregeling Explosieveilige installaties (Scios Scope 11)
Scope 11: Inspectie explosieveilige installaties (ATEX)
Inspectie van installaties in explosiegevaarlijke omgevingen. Dit betreft apparatuur en leidingen in ATEX-zone’s (bijv. (petro)chemie, houtindustrie, gasreductie). Wettelijk is deze keuring verplicht volgens het Arbeidsomstandighedenbesluit (paragraaf “Explosieve atmosferen”, aansluitend op EU-richtlijn ATEX 153). De werkgever moet een onderhouds- en beheerbeleid voeren en kan dit aantonen door een eerste inspectie bij ingebruikname en daarna periodieke inspecties van de explosieveilige installatie. De norm NEN-EN-IEC 60079-17 wordt als uitgangspunt gehanteerd. In de inspectie worden onder meer het explosieveiligheidsdocument (EVD), de zonering, de keuze en staat van het apparatuur gecontroleerd. De frequentie van de periodieke inspectie hangt af van het risico en wordt vaak door specialisten ingevuld (veelal 1–3 jaar, soms volgens NEN-norm).
Actieve, nieuwe en vervallen Scios scopes
Op dit moment zijn de bovengenoemde scopes actief binnen het SCIOS-stelsel. Er zijn geen officiële “vervallen” scopes; alle onderdelen van de regelgeving worden afgedekt door de huidige scopes (soms zijn taken herschikt, bijvoorbeeld zijn inspecties van elektrische installaties én arbeidsmiddelen sinds 2018 als Scope 8/9 in SCIOS samengebracht in plaats van de oude CvT-regeling).
Nieuwe scopes in ontwikkeling: Er wordt gewerkt aan ten minste één nieuwe SCIOS-scope. Zo is er in de wandelgangen veel aandacht voor een mogelijke Scope 15 voor energieopslagsystemen (batterijsystemen ≥20 kWh), die in de nabije toekomst zou kunnen worden ingevoerd. Dit zou een inspectieregeling worden voor opslagbatterijen (bijvoorbeeld van industriële PV- of laadpaleninstallaties). Momenteel is Scope 15 nog niet officieel ingevoerd.
Toekomstige en potentieel gesignaleerde thema’s: Hoewel in Nederland geen scope 13 bestaat is af en toe gespeculeerd over bijvoorbeeld inspectie van afzuigkanalen in de horeca maar daar is (nog) geen officiële Scios scope regeling voor. Tot dusver hebben verzekeraars vooral nadruk gelegd op de bestaande scopes. Bijgewerkt overzicht en introductie van nieuwe scopes wordt via SCIOS-communicatie en -nieuws bekendgemaakt.
Samenvatting: Actief zijn dus Scios scopes 1–12 en 14 (met onderverdelingen 5a, 7a/7b/7c). Scope 11 is actief voor ATEX-inspectie. Scope 15 is aangekondigd in voorbereiding voor toekomstig gebruik. Er zijn geen formele vervallen scopes, maar er is wel een evolutionaire reorganisatie geweest (bijv. het samenvoegen van ouderwetse keuringsregelingen in de huidige SCIOS-scopes).
Bronnen: De omschrijvingen en verplichtingen zijn afgeleid uit de SCIOS-certificatieregeling zelf en de bijbehorende technische documenten, alsook uit wet- en regelgeving (Activiteitenbesluit/Omgevingswet/Bouwbesluit voor stookinstallaties) en informatie van branche en verzekeraars. Deze bronnen geven een actueel beeld van de scope-inhoud, verplichtingen en inspectiefrequenties.
